Jak zrobić gnojówkę z pokrzywy i do czego jej używać?

Nie wiesz, jak zrobić gnojówkę z pokrzywy i wykorzystać ją bez szkody dla roślin. Z tego tekstu poznasz prosty przepis krok po kroku i konkretne dawki podlewania. Dowiesz się też, kiedy lepiej sięgnąć po wyciąg lub wywar z pokrzywy zamiast klasycznej gnojówki.

Czym jest gnojówka z pokrzywy i dlaczego warto ją robić?

Gnojówka z pokrzywy to płynny nawóz roślinny powstający podczas fermentacji świeżych łodyg i liści Urtica dioica w wodzie. W czasie kilku dni lub tygodni do wody przechodzą liczne składniki mineralne oraz związki organiczne, które bardzo dobrze wpływają na glebę i kondycję roślin. Taki preparat działa jak naturalny koncentrat azotu, potasu i mikroelementów.

Pokrzywa rośnie najchętniej na glebach żyznych, próchniczych, bogatych w azot. Jest więc rośliną wskaźnikową: tam, gdzie rośnie bujnie, ziemia nadaje się pod warzywnik, krzewy owocowe i drzewa. Zawiera dużo azotu, potasu, żelaza, wapnia, magnezu, krzemu i cynku, a także witaminy A, C, K i z grupy B. Do tego dochodzą kwasy organiczne, chlorofil, karotenoidy i garbniki, które wspierają rozwój systemu korzeniowego.

Regularnie stosowana gnojówka z pokrzywy wzmacnia rośliny, poprawia strukturę gleby i ogranicza występowanie wielu szkodników oraz chorób grzybowych.

Dla wielu osób pokrzywa to uciążliwy chwast. W ogrodzie może jednak stać się darmową „fabryką nawozu” i środkiem ochrony roślin. Z tej samej rośliny przygotujesz gnojówkę, wyciąg, wywar oraz napar, a każdy z tych preparatów ma trochę inne działanie i zastosowanie.

Jak przygotować gnojówkę z pokrzywy krok po kroku?

Masz wrażenie, że Twoje pomidory rosną zbyt wolno mimo dobrej ziemi. Tu właśnie pomaga dobrze zrobiona gnojówka z pokrzywy. Sam proces jest prosty, ale wymaga zachowania proporcji i kilku zasad dotyczących fermentacji.

Jak wybrać i zebrać pokrzywy?

Najlepsza do przygotowania gnojówki jest młoda pokrzywa przed kwitnieniem. W tej fazie roślina gromadzi najwięcej azotu i innych związków odżywczych. Zbieraj same zielone części nadziemne bez korzeni, ścinając je sekatorem albo nożycami ogrodowymi. Załóż grube rękawice i długi rękaw, bo włoski parzące działają natychmiast.

Na klasyczną porcję gnojówki przyjmuje się 1 kilogram świeżej, pociętej pokrzywy na 10 litrów wody. Możesz użyć także suszu w ilości 100–200 gramów na 10 litrów. Pędy warto rozdrobnić na krótsze kawałki, dzięki czemu szybciej uwolnią składniki mineralne. Pojemnik powinien być plastikowy lub kamionkowy. Metalowe wiadra się nie nadają, bo reagują z kwaśnym roztworem.

Jak przebiega fermentacja?

Do pojemnika wrzuć rozdrobnioną pokrzywę i zalej ją wodą deszczową lub odstaną wodą z kranu tak, by była całkowicie przykryta. Nie ugniataj roślin, bo potrzebny jest dostęp tlenu między łodygami. Naczynie napełnij maksymalnie do dwóch trzecich wysokości, ponieważ podczas fermentacji płyn się pieni. Od razu możesz dodać niewielką ilość gliniastej ziemi lub mączki skalnej, co złagodzi zapach.

Wiadro przykryj przewiewnym materiałem: sprawdzi się gaza, stara firanka lub moskitiera. Taka osłona ogranicza dostęp owadów i przypadkowych zanieczyszczeń, a jednocześnie nie blokuje powietrza. Pojemnik odstaw w zacienione miejsce ogrodu, najlepiej w ustronny kąt, bo zapach fermentującej gnojówki jest bardzo intensywny. Dwa razy dziennie zamieszaj zawartość patykiem przeznaczonym wyłącznie do tego celu, aby napowietrzyć ciecz.

Czas fermentacji zależy od temperatury otoczenia. W ciepłe dni gnojówka może być gotowa po 7–10 dniach. W chłodniejsze okresy trwa to 2–3 tygodnie. Gotowy nawóz ma ciemnozielony, czasem brunatny kolor, brak piany na powierzchni i zapach charakterystyczny dla fermentacji roślin.

Jak przechowywać gnojówkę?

Po zakończeniu fermentacji roztwór warto odcedzić przez sito lub gęstą siatkę, aby pozbyć się łodyg i liści. Resztki roślin wrzuć od razu na kompostownik, przyspieszą jego dojrzewanie. Klarowną ciecz możesz rozlać do kilku mniejszych pojemników, co ułatwia przenoszenie i dozowanie. Dobrze sprawdzają się kanistry po wodzie lub beczki z pokrywą.

Gnojówkę przechowuj w cieniu. Zbyt silne nasłonecznienie przyspiesza rozpad związków odżywczych. Po każdym użyciu dokładnie zakręć naczynie, bo zapach łatwo przenika na otoczenie. Podczas przelewania stosuj gumowe rękawice i staraj się nie rozchlapywać płynu na skórę ani ubranie. Woń utrzymuje się bardzo długo i trudno ją zmyć jednym myciem.

Jak stosować gnojówkę z pokrzywy w ogrodzie?

Gnojówka z pokrzywy jest mocno skoncentrowana, więc przed użyciem prawie zawsze wymaga rozcieńczenia. Inne proporcje sprawdzą się przy podlewaniu, a inne przy opryskach ochronnych. Warto też rozróżnić preparat świeży, kilku­dniowy, od w pełni przefermentowanego.

Podlewanie roślin

Do podlewania najczęściej stosuje się roztwór w proporcji 1:10, czyli 1 litr gnojówki na 10 litrów wody. Tak przygotowany nawóz wlewaj u podstawy roślin, bezpośrednio pod korzeń. Dobrze reagują na niego pomidory, ogórki, papryka, bakłażany, dynie, cukinie, arbuzy, melony, a także krzewy i drzewa owocowe. Zasilisz nim także większość rabat kwiatowych i trawniki.

Rośliny wymagające dużej ilości składników pokarmowych podlewaj gnojówką co 2–3 tygodnie od wiosny do końca sierpnia. Częstsze stosowanie może prowadzić do nadmiaru azotu. W słoneczne, upalne dni lepiej nawadniać rano albo późnym popołudniem, aby uniknąć parowania i stresu cieplnego dla roślin.

Dość świeżą, fermentującą dopiero 4–5 dni gnojówkę możesz wykorzystać w dużo słabszym stężeniu jako lekki oprysk. Stosuje się wtedy rozcieńczenie 1:50 i używa preparatu wczesną wiosną, zanim rozwiną się liście i kwiaty. Taki zabieg pomaga ograniczyć szkodniki zimujące na gałęziach drzew i krzewów.

Opryski na szkodniki i choroby

Gnojówka z pokrzywy bywa skuteczna jako ekologiczny oprysk na mszyce, przędziorki i mączniaki. Do zabiegów dolistnych stosuje się bardziej rozcieńczony roztwór, najczęściej 1:20. Opryski powtarza się co kilka dni, aż do poprawy stanu roślin. Ważna jest systematyczność, bo naturalne preparaty działają łagodniej niż środki chemiczne.

Na choroby grzybowe, takie jak zaraza ziemniaka, szara pleśń, rdza czy mączniak prawdziwy, dobrze sprawdza się także wywar z pokrzywy. Gotowanie przez około 30 minut zmienia skład chemiczny cieczy, wzmacniając jej działanie ochronne. Taki preparat rozcieńcza się zwykle w stosunku 1:5 i stosuje przede wszystkim wiosną.

Gnojówka a kompost

Nie tylko rośliny w gruncie korzystają z pokrzywowego nawozu. Bardzo dobre efekty daje podlewanie kompostownika nierozcieńczoną gnojówką. Składniki mineralne przyspieszają rozkład odpadów, a mikroorganizmy odpowiedzialne za fermentację przenoszą się do pryzmy kompostowej. Materiał szybciej zmienia się w wartościowy próchniczny nawóz.

Po całkowitym zlaniu gnojówki z wiadra pozostałe łodygi i liście także warto dorzucić na kompost. Zawierają jeszcze sporo azotu i krzemu. Dzięki temu pryzma staje się bogatsza, a ziemia z kompostownika ma wyraźnie lepszą strukturę i zdolność zatrzymywania wody.

Różnice między gnojówką, wyciągiem i wywarem z pokrzywy najlepiej widać, gdy zestawi się je obok siebie:

Jakich roślin nie podlewać gnojówką z pokrzywy?

Mocno azotowy nawóz z pokrzywy nie służy wszystkim gatunkom. Nie lubią go rośliny o krótkim okresie wegetacji oraz te, które naturalnie rosną na glebach uboższych. Zbyt silne zasilanie prowadzi wtedy do przenawożenia, nadmiernego wzrostu części zielonych i gorszego plonu korzeni czy cebul.

Nie zaleca się podlewania gnojówką cebuli, czosnku, fasoli, grochu, a także wielu roślin kapustnych. Wśród warzyw słabo reagują też szpinak, sałaty na bardzo wczesny zbiór, rzodkiewka i pietruszka korzeniowa. W grupie roślin ozdobnych wrażliwe bywają rododendrony, azalie, wrzosy, borówka amerykańska i część bylin płożących. Te gatunki lepiej zasilać innymi nawozami dostosowanymi do ich wymagań.

Dla porządku warto podzielić rośliny na te, które lubią gnojówkę, i te, których lepiej nią nie polewać:

• warzywa żarłoczne jak pomidory, ogórki, dynie i cukinie,
• krzewy oraz drzewa owocowe o dużych wymaganiach pokarmowych,
• rośliny ozdobne o bujnym ulistnieniu i szybkim wzroście,
• rośliny wrażliwe na nadmiar azotu, w tym cebula, czosnek, fasola, groch, część kapustnych.

Taka lista pomaga ułożyć prosty plan nawożenia. W jednym dniu możesz zasilić całe grządki roślin lubiących azot, a w innej części ogrodu użyć delikatniejszych preparatów, na przykład kompostu czy nawozów dla roślin kwasolubnych.

Jakie inne preparaty z pokrzywy można zrobić?

Nie każdy ogrodnik toleruje intensywny zapach gnojówki. Dlatego z pokrzywy przygotowuje się także łagodniejsze preparaty. Działają nieco słabiej jako nawóz, ale są świetne jako środki zapobiegawcze przeciw szkodnikom i chorobom.

Wyciąg z pokrzywy

Wyciąg to nic innego jak gnojówka bez fermentacji. Do przygotowania używa się 1 kilograma świeżych lub 200 gramów suchych pokrzyw na 10 litrów wody deszczowej. Pocięte rośliny zalewasz wodą i zostawiasz w ciepłym miejscu na 12–24 godziny. Potem odcedzasz płyn i używasz bez rozcieńczenia jako oprysk.

Wyciąg z pokrzywy odstrasza przede wszystkim mszyce i przędziorki. Można go stosować przez cały okres wegetacyjny, szczególnie profilaktycznie na roślinach, które już wcześniej miały problem z tymi szkodnikami. Zapach jest zdecydowanie łagodniejszy niż w przypadku gnojówki, więc zabiegi da się wykonywać nawet w mniejszych ogrodach przydomowych.

Wywar z pokrzywy

Wywar, nazywany też odwarem, przygotowuje się inaczej niż wyciąg. Najpierw moczysz pokrzywę w wodzie przez około dobę, a następnie gotujesz całość przez 30 minut na małym ogniu. Po wystudzeniu ciecz przecedzasz i rozcieńczasz mniej więcej w proporcji 1:5. Tak powstaje silny preparat do oprysków ochronnych.

Wywar z pokrzywy dobrze sprawdza się wiosną jako środek wspomagający walkę z chorobami grzybowymi. Stosuje się go na ziemniaki, pomidory, kapustę, maliny, agrest oraz inne rośliny podatne na zarazę, mączniaki i rdzę. Zabiegi najlepiej wykonywać w dni pochmurne lub wieczorem, aby ciecz mogła spokojnie wyschnąć na liściach.

Napar z pokrzywy

Napar przypomina przygotowanie herbaty z pokrzywy, ale w większej skali. Rozdrobnione łodygi i liście zalewasz wrzącą wodą, przykrywasz naczynie i odstawiasz na kilka godzin. Po ostudzeniu płyn nadaje się do podlewania i oprysków bez dalszego rozcieńczania. To delikatniejszy wariant nawożenia i ochrony.

W naparach i wywarach często łączy się pokrzywę z innymi roślinami. Popularna jest mieszanka z dodatkiem czosnku lub cebuli, która wzmacnia działanie odstraszające szkodniki. W jednym wiadrze możesz więc uzyskać naturalny koktajl ochronny dla swoich upraw, przyjazny dla pożytecznych owadów i gleby.

Jeśli chcesz lepiej uporządkować przepisy na różne preparaty z pokrzywy, pomocna bywa krótka ściągawka z podstawowymi składnikami i proporcjami:

1. gnojówka – 1 kg świeżej pokrzywy na 10 l wody, fermentacja do zaniku piany,
2. wyciąg – 1 kg świeżej pokrzywy na 10 l wody, moczenie do 24 godzin,
3. wywar – moczenie 24 godziny, potem gotowanie 30 minut i rozcieńczenie 1:5 lub według potrzeb.
4. napar – zalanie pokrzywy wrzątkiem i odstawienie pod przykryciem do całkowitego wystudzenia.

Tak przygotowane preparaty dają spory zapas naturalnego nawozu i środków ochrony, dzięki którym ogród staje się odporniejszy, a rośliny rosną bujniej i zdrowiej.